De opleiding in beweging
Er zit beweging in de opleidingen: digitale lessen, kleinere modules, modules gelinkt aan profielen… Natuurlijk speelt corona daarin zijn rol, maar de omslag is al veel langer bezig. We spraken met Steve Mees en Yves Rym van de dienst Personeelsontwikkeling over de evolutie en de toekomst van de opleidingen bij Douane en Accijnzen.
Rang 28
Steve: “De vroegere cursus rang 28 van fiscaal deskundige moet ergens rond 2010 voor het laatst ingericht zijn. Destijds behandelde deze cursus alle 97 hoofdstukken van het Geharmoniseerd Systeem, wat best een omvangrijk pakket was. Bovendien moest je er snel bij zijn om ingeschreven te raken. Lukte dat niet, dan moest je vaak weer lang wachten op een nieuwe kans. We hebben die cursus nu opgeknipt en in een nieuw concept uitgewerkt, waarbij we elke cursist de basisregels en de methodologie bijbrengen, waarna hij op basis van zijn eigen behoeften aparte modules van een specifieke afdeling of een groep hoofdstukken kan volgen.”

Yves: “Het doet ons plezier om te merken dat we door het grote aantal inschrijvingen al bijkomende sessies moeten inplannen”.
Yves: “Vroeger werden grote pakketten leerstof voorzien, waarbij de cursisten helemaal tot het gaatje moesten, wat resulteerde in maandenlange opleidingen. Nu splitsen we die leerstof op in kleinere modules en bekijken we welke cursisten nood hebben aan bepaalde informatie.“

Steve: “Een voordeel van die modulaire aanpak is een vlottere implementatie. Vroeger moest een groot pakket helemaal af zijn voor men kon starten, nu kunnen we een module openstellen van zodra ze afgewerkt en vertaald is. We waken erover om de taalgroepen zoveel mogelijk gelijk te schakelen, wat vroeger niet altijd het geval was. Ook voor onze lesgevers is dit alles een leercurve waarin ze moeten groeien.”

Yves: “Er komt meer aandacht voor de praktijk, bv. aan de hand van workshops en cases. De cursisten kunnen dan een basismodule volgen, eventueel via zelfstudie, om nadien bijvoorbeeld klassikaal cases op te lossen en vragen te stellen.”
Modules
Kennisorganisatie die snel evolueert
Yves Rym
Steve Mees
16.12.2020   •   Tekst & opmaak: H.B.   •   Foto's: Steve Mees, Yves Rym en Unsplash.com (Gerry Roarty en Nick Fewings)
Vorige maand kon u lezen hoe de dienst Personeelsontwikkeling door corona snel op zoek moest naar nieuwe opleidingsvormen en hoe dat werd ervaren. Samen met de langer geplande hervormingen zorgt deze aanpak voor een nieuw aanbod aan opleidingen.
Yves: “We willen evolueren van een verplichtingscultuur naar een aanbodcultuur. Nieuwkomers volgen uiteraard nog een verplicht parcours, maar nadien kunnen ze net als alle douaniers uit een vrij aanbod kiezen, uiteraard met akkoord van de teamchef.

Bijscholing zal altijd nodig zijn. Schoolverlaters die bij Douane en Accijnzen toekomen met het idee dat ze nooit meer les willen volgen, kiezen beter voor een andere administratie. Anderzijds biedt Douane en Accijnzen veel mogelijkheden, onder meer via de interne mobiliteit. Vroeger leek het voor sommige nieuwkomers bijna een straf om aan Douane en Accijnzen toegewezen te worden, maar nu merk ik de omgekeerde beweging: medewerkers van andere administraties komen op regelmatige basis over naar de onze. Verder blijken mensen die jaren geleden als stagiair aangaven zo snel mogelijk weg te willen hier toch mooi carrière te hebben gemaakt. “
Van verplichting naar aanbod
Horizontaal en verticaal evolueren
Steve: “(lachend) Ik heb anders direct voor Douane en Accijnzen gekozen, hoor.

Vroeger was het opleidingsaanbod sterk gericht op promotie. Tegenwoordig zetten we naast verticaal evolueren (promotie) ook in op horizontaal evolueren. Aan de hand van een verhoogd aanbod willen we ervoor zorgen dat mensen dankzij kennisverwerving comfortabel in hun functie zitten. Een gebrekkige kennis bleek in het verleden één van de grote frustraties te zijn.”
Deel 2
Steve: “Zoals ik eerder heb gezegd, is Douane & Accijnzen een kennisorganisatie. Dat wil zeggen dat we de expertise in onze organisatie hand in hand moeten laten gaan met een doorgedreven opleidingsaanbod. In tegenstelling tot sommige standvastige administraties evolueert onze materie vrij snel. Met de kennis van 10 jaar geleden schiet je nu vast en zeker tekort.
Zowel lesgevers als deelnemers zijn verantwoordelijk om hun kennis op peil te houden. Zo moeten we de opleiding rond het geamendeerde Geharmoniseerd Systeem, dat in 2022 zal ingevoerd worden en waarin o.a. nieuwe definities zitten, nu al gaan voorbereiden.

Administrateur-generaal Kristian Vanderwaeren stelde destijds al voor om het klassieke aanbod op de schop te nemen. Daarnaast bestond sinds 2014 het EU Customs Compentence Framework, dat uiteindelijk op mijn bureau is terechtgekomen. We zijn dan gestart met het transformeren van onze organisatie in die richting. We hebben functies in kaart gebracht, profielen achter deze functies gestoken en uitgekeken naar theoretische en praktische benaderingen.

In de toekomst willen we werken op basis van deze competentieprofielen. Douaniers zullen een gemeenschappelijke basisopleiding krijgen, gevolgd door specifieke, terugkerende opleidingen in functie van hun jobinhoud.“
Yves: “In verschillende administraties is het opleidingsaanbod lang beperkt geweest. Kennis moest trapsgewijs overgaan tussen collega’s, maar bij elke overdracht gaat er wel een gedeelte van de kennis verloren, waardoor medewerkers vaak met onvolledige informatie eindigden. Het is daarom belangrijk om te zorgen voor een regelmatig en goed uitgebouwd opleidingsaanbod. Er zijn altijd wel zaken die veranderen, en die moeten we meegeven, zodat cursisten verrijkt uit de opleiding komen. “

Steve: “De strategie die we vandaag hanteren, is al merkbaar in de praktijk en we blijven evolueren. Dit is zeker geen eindig verhaal.”
De opleiding in beweging