De opleiding in beweging
De opleiding in beweging
Er zit beweging in de opleidingen: digitale lessen, kleinere modules, modules gelinkt aan profielen… Natuurlijk speelt corona daarin zijn rol, maar de omslag is al veel langer bezig. We spraken met Steve Mees en Yves Rym van de dienst Personeelsontwikkeling over de evolutie en de toekomst van de opleidingen bij Douane en Accijnzen.
Snel schakelen
Toen het hele land in maart in lockdown ging, had dat niet alleen op persoonlijk vlak een serieuze impact. Ook ons professionele leven veranderde grondig: verplicht telewerk waar mogelijk, elders een minimale bezetting. Fysiek contact met collega’s werd tot een minimum herleid. Maar wat met de opleidingen, toch bij uitstek een groepsgebeuren?
Steve: “In het begin kun je even afwachten, maar wanneer duidelijk wordt dat een snelle terugkeer naar de traditionele klassikale opleidingen er niet inzit, moet je nadenken over alternatieven. We bekeken welke mogelijkheden er waren en werkten een digitaal lessenpakket uit. In eerste instantie digitaliseerden we de opleidingen van type 0 en 1 voor de nieuwkomers, later volg(d)en de cursussen van type 2 voor de doorgedreven opleidingen. Met de inzet van de lesgevers blijven we intussen digitaliseren. Dat is een groeiverhaal, waarbij je bekijkt welke aanpak uiteindelijk werkt en waar je moet bijschaven.”
Yves: “Ongetwijfeld zullen we bij het herbekijken van de eerste digitale opleidingen verbeterpunten opmerken. Als lesgever moet je jezelf een aantal vragen stellen. Je moet ook een aangepaste standaard hanteren, want lang niet iedereen is vertrouwd met digitale toepassingen als Teams en Zoom. Bovendien speelt in het digitale verhaal bij velen nog een koudwatervrees die je moet wegnemen. Als je mensen na een paar modules ziet loskomen, weet je dat je ze hebt kunnen meetrekken in het verhaal. “
Yves: “Bij digitale opleidingen zijn evidenties niet langer verworven. Je moet – meer nog dan bij klassikale opleidingen – heel bewust voor interactiviteit zorgen door presentaties af te wisselen met een bevraging of een quiz en door gevarieerde lesmiddelen als film, beeld en geluid te gebruiken. Onze mensen zetten daar momenteel hard op in.
Je mag de aandacht van de cursisten niet uit het oog verliezen. Een kleine pauze na hooguit een uur les laat de cursist toe om eens naar het toilet te gaan, even rond te wandelen en vooral mentaal even af te haken. Als lesgever krijg je dan de tijd om nieuw materiaal voor de volgende module klaar te zetten.
Steve: “We staan voor 2 uitdagingen: enerzijds is er het groeiend besef dat Douane en Accijnzen een kennisorganisatie is waarop we onze opleiding moeten oriënteren. Daarom stelden we een globaal ontwikkelingsplan (GOP) op, waarin we bepalen wat we in de volgende 2 jaar zeker willen bereiken. Zo willen we meer werken met kleine modules i.p.v. grote lespakketten.

Anderzijds moeten we bekijken onder welke vorm we de opleidingen zullen geven: digitaal of klassikaal. Naargelang de materie kan een bepaalde vorm de voorkeur krijgen. Tijdens een workshop kun je je de materie eigen maken aan de hand van bijvoorbeeld praktijkcases en voorbeelddossiers.”
Uitdagingen
Lesgeven 2.0
Yves: “In het GOP waren alle lessen nog klassikaal voorzien, maar door de gewijzigde situatie moeten we nu bekijken wat digitaal kan. Een belangrijk voordeel van klassikale lessen is wat ik de kruisbestuiving tussen cursisten van verschillende diensten en regio’s noem. Tijdens een cursus smeden zij een band en wisselen zij ervaringen uit, waarop ze later kunnen terugvallen. Zo kunnen wisselwerkingen en nieuwe initiatieven ontstaan. Die kruisbestuiving is er in het digitale verhaal helaas minder; een goed evenwicht vinden is dus belangrijk.”
De vroegere Rang 28 (fiscaal deskundige) die recent werd opgeknipt tot een modulair pakket is een mooi voorbeeld van de nieuwe aanpak. Douane & Accijnzen als snel evoluerende kennisorganisatie vraagt om een specifiek opleidingsaanbod, niet enkel voor promotie, maar zeker ook voor wie in zijn huidige functie wil blijven groeien.
Yves Rym
Steve Mees
Digitale lessen vragen zowel van de cursist als de lesgever extra inspanningen.
Als cursist moet je wel eens materiaal via zelfstudie doornemen en vragen voorbereiden. Dit vraagt een actieve houding van de deelnemers. Ik merkte onlangs tijdens een online vragensessie dat bepaalde deelnemers de aangeboden informatie niet hadden doorgenomen.

Als lesgever komen er een extra dimensies bij. Naast de kennis van de materie moet je de deelnemers monitoren en prikkelen, maar bijvoorbeeld ook de chat opvolgen die bij de opleiding hoort. Die extra dimensies maken het lesgeven uitdagender, maar ook vermoeiender.”

Steve: “Je moet inderdaad bijkomende acties nemen, zoals het modereren van discussies. Bij digitale lessen zit je als het ware in een capsule en mis je deels de non-verbale communicatie van de klassikale lessen, wat extra aandacht vraagt.”
© Scott Graham via Unsplash.com
26.11.2020   •   Tekst & opmaak: H.B.   •   Foto's: Steve Mees, Yves Rym en Unsplash.com (Scott Graham en awv)