Malariamug doodde Zaventemse douanier
In Kampenhout is begin oktober een koppel overleden nadat ze besmet raakten met malaria. Ze hadden geen reis gemaakt naar de tropen, maar werden in ons land gestoken door de malariamug. Dat is gelukkig uiterst zeldzaam in Vlaanderen, maar het overkwam ook enkele douaniers tijdens de zomer van 1986 in Zaventem. 4 van hen werden ernstig ziek, de vijfde collega, Leo Hoydonckx, overleed eraan.
5 douaniers gestoken door een malariamug
Rond 22 juni 1986 moeten Leo Hoydonckx en André Matthijs uit Kessel-Lo, Louis Wuyts uit Keerbergen, Alfons Geukens uit Aarschot en Wilfried de Groote uit Herzele de beet van de malariamug opgelopen hebben tijdens de uitoefening van hun job op Brucargo (de vrachtluchthaven) te Zaventem. Na een incubatietijd van tien dagen werden ze ziek. Ze moesten allemaal opgenomen worden in het ziekenhuis maar al meteen werd duidelijk dat het met Leo en Wilfried heel erg gesteld was.
Protestactie
Het verontrustende bericht geraakte stilaan maar zeker bekend onder de douaniers te Zaventem. Ze waren bijzonder bezorgd over hun collega's maar vroegen zich ook af: "Zijn wij besmet? Wat met de malariamug? Hoe lang kan ze overleven? Komen er nog in de toekomst?"
De douaniers legden spontaan het werk neer voor één dag en klaagden de onhygiënische werkomstandigheden aan waarin ze moesten werken.
Ontsnapt uit een 'kooitje'
"De meest voor de hand liggende hypothese is dat in een vliegtuig uit Afrika een "kooitje" (buisje) met malariamuggen is meegekomen voor wetenschappelijk onderzoek. Deze kooitjes zijn in principe goed beveiligd, maar er wordt rekening mee gehouden dat deze keer iets is misgegaan en dat de uitgehongerde muggen zijn vrijgekomen. Gezien de hoge temperaturen deze zomer zouden de muggen enige tijd hebben kunnen overleven en mensen hebben kunnen steken. De ziekte wordt namelijk via het speeksel van de mug overgebracht. Deze hypothese lijkt het waarschijnlijkst, omdat alle douaniers in dezelfde tijd ziek zijn geworden", aldus een reactie van de Nederlandse arts Leentvaar-Kuijpers in een Nederlands dagblad als antwoord op de ongeruste reacties van onze noorderburen.
Leo verliest de strijd
LEO HOYDONCKX overleed op 29 juni 1986 in eerder tragische omstandigheden te Leuven. Hij werd het slachtoffer van een dodelijks malariaziekte die in de loop van deze zomer te Zaventem ook nog een aantal zieken maakte in de luchthaven.
Leo Hoydonckx werd geboren te Paal op 18 juli 1933 en was dus amper 53 jaar oud wanneer het noodlot hem trof.
Zijn overlijden werd bij de collega's in het hele land sterk aangevoeld. Maar in Zaventem vooral, waar hij zeer veel vrienden telde, heeft zijn dood voor grote verslagenheid gezorgd. "Wij moesten samen nog zoveel doen, we kunnen het niet begrijpen" lazen we in Douane Avio Zaventem.
Pas 53 jaar oud was collega Leo Hoydonckx toen hij de strijd verloor tegen de malaria. Hij werd in Kessel-Lo begraven op 3 juli 1986. Familie, vrienden maar zeker ook de douaniers waren er het hart van in. Hoe de mug de kans kreeg om onze collega's te steken, was één ding, maar hoe men in de toekomst ging vermijden dat iets dergelijks nog zou kunnen voorvallen werd steeds belangrijker.
De politiek reageert
Wivina De Meester, op dat moment Staatssecretaris voor Volksgezondheid, nam de beslissing dat alle personen tewerkgesteld in de Belgische (lucht)havens in België informatie moesten krijgen over de risico's die ze liepen om besmet te worden door een tropische ziekte. De Arbeidsgeneeskundige Dienst van de Administratie voor Volksgezondheid kreeg hiertoe de opdracht. Daarnaast werd het personeel van Zaventem onderzocht door het Tropisch Instituut te Antwerpen. Risicovolle gebouwen en vliegtuigen werden ontsmet en de personeelsleden werden verplicht om te werken met handschoenen. Bovendien kwamen er op diverse plaatsen in de luchthaven van Zaventem verstuivers met insecticide om tropische muggen te doden.
En de huidige bescherming?
Collega Sandrina De Prins, adviseur op de luchthaven van Zaventem, bevestigde ons dat de verstuivers met insecticide vandaag de dag nog steeds aanwezig zijn in de lokalen te Zaventem. Meer nog, zij schreef in 2018 een specifieke dienstnota omtrent deze verstuivers. Hierin vertelt ze zelfs aan de collega's wat de aanleiding is geweest om die toestellen in de lokalen te plaatsen, hoe ze ermee moeten omgaan en wanneer en hoe ze de batterijen en de insecticide-vloeistof kunnen bestellen.
Volgens de arts van het Tropisch Instituut te Antwerpen was het ook mogelijk dat de muggen zich gewoon bevonden in de bagageruimte van het vliegtuig of in het magazijn waar de 5 douaniers hun werk deden.
Leo Hoydonckx
30.10.2020   •   Tekst: A.V.P.   •   Opmaak: I.D.W.   •   Foto's: Unsplash.com en Skeeze via Pixabay.com
Bronnen: Schakelarchief   •   Dienstnota 2018/02 - Operations Zaventem - Verstuivers met insecticide - Sandrina De Prins   •  
Het Nieuwsblad, 02/07/1986, Moordende mug doodt douanier, Hans Deridder   •  
Gazet van Antwerpen, 03/07/1986, Wivina Demeester: personeel beter informeren   •   Reformatorisch dagblad - Den Haag - 03:07/1986
Naar aanleiding van dit artikel ontvingen wij een lezersbrief van eredirecteur F. Daemen,
die er destijds aan het hoofd stond van de douanediensten en heel betrokken was.