Het Laboratorium van de AAD&A
(deel II)
Sedert april 2018 kregen de medewerkers van het Laboratorium van de AAD&A een nieuwe werkplek in Vilvoorde. In het eerste deel van onze reportage stonden we stil bij de bijzondere expertises van de analisten en hun takenpakket. In dit tweede deel hebben we het over de veiligheid die toch wel bijzonder belangrijk is in een laboratorium en krijgen we een beeld van de werkzaamheden per afdeling aan de hand van voorbeeldjes.
Adviserende rol
Het Laboratorium van AAD&A voert vooral een adviserende rol uit. Bij analyses i.v.m. douanenomenclatuur gaan de bevindingen eerst naar de Centrale Dienst “Tarief” te Brussel die ze al of niet aanvaardt. Deze collega’s sturen vervolgens de resultaten naar de douanedienst die de monsters heeft laten onderwerpen.
Bij zuiver chemische analyses
worden de resultaten wel rechtstreeks naar de onderwerper doorgestuurd. Zoals bij het bepalen van het aantal graden Plato van bier, omdat er in dit geval geen discussies mogelijk zijn.


"Alvorens Sven en ik jullie een rondleiding geef doorheen de verschillende afdelingen, wil ik eerst nog even stilstaan bij de veiligheid van ons werk. Wij raden alle douaniers met klem aan om verpakkingen met ongekende stoffen niet te openen. Steek ook niet in de verpakking met een cuttermesje om de substantie van dichtbij te bekijken of er kleurtesten op uit te voeren. De collega's-douaniers kunnen het pakket beter onmiddellijk naar ons sturen."
Verschillende staaltjes tegelijkertijd
Safety first
Chauffeur Rudy Bellen haalt de verschillende stalen op bij de douanediensten. Hij moet volgens de ADR-regelgeving steeds een lijst bij zich hebben waarin hij noteert welke gevaarlijke stoffen hij vervoert. Zo zijn de hulpdiensten meteen gewaarschuwd bij een ongeval.
Zodra de monsters op het laboratorium toekomen, moeten ze eerst ingelogd worden. De inlogger maakt veiligheidshalve geen verpakkingen open. Zendingen van onbekende oorsprong worden pas in een gespecialiseerde trekkast (voorzien van afzuiginstallaties) geopend. De analist draagt daarbij handschoenen en een veiligheidsbril. De verpakkingen worden eraf gehaald totdat men aan de laatste transparante verpakking komt waarin bv. het poeder is verpakt.  Vervolgens haalt men het RAMAN-toestel boven dat doorheen de transparante verpakking kan meten. Die meting geeft aan de analist al een indicatie tot welke familie de stof (bv. het poeder) behoort. Daarop volgen nog andere testen totdat de stof volledig gekend is.
Wist je dat de ijskasten waarin de stalen benzine worden bewaard, zelfs geen verlichting binnenin hebben om een ontploffing door elektrische vonkjes te voorkomen?
Het D&A-laboratorium telt 6 verschillende afdelingen.
* Minerale Olie
* Alcohol (gedenatureerde alcohol, bieren, alcoholische dranken enz)
* Food (alle voedingsmiddelen behalve de alcoholhoudende dranken en   producten)
* Non-food (alle niet-voedingsmiddelen behalve minerale olie en tabak en onbekende stoffen)
* Onderzoek (houdt zich bezig met tabak, onbekende stoffen waaronder drugs en onderzoek voor andere afdelingen)
* Ondersteunende dienst met aan het hoofd de kwaliteitsmanager

Collega Svern Hendrickx neemt ons mee naar de afdeling Minerale Olie
Slechts kleine hoeveelheden vereist
Svern: "We ontvangen zo'n 10.000 monsters minerale olie per jaar. Het merendeel zijn de monsters die douaniers toesturen om na te kijken of automobilisten rondrijden met rode gasolie. Alle genomen monsters zouden in principe naar het labo van D&A moeten opgestuurd worden, want puur op kleur kan en mag men niet afgaan om te beslissen of het om een overtreding gaat. Zo kan een staal met een perfect normale kleur toch de fiscale merkstof bevatten. Grosso Modo gaat het bij de in het labo onderzochte stalen in 1 op de 10 gevallen effectief over een overtreding.
Ook stalen rechtstreeks van de pomphouder komen hier naar toe en dan moet de minerale olie bekeken worden op verschillende parameters. En tot slot zijn er ook de stalen minerale olie die ingevoerd worden uit derde landen om de juiste tariefpost te bepalen."
Het  staal links leidt zeker tot een overtreding rode gasolie, bij het linkse staal is dat op zicht niet zo duidelijk
Per 24u analyseert men ongeveer 70 stalen om na te gaan of deze stalen al dan niet de fiscale merker bevatten. De analyses gebeuren machinaal en voornamelijk ’s nachts. Overdag verwerken de analisten de resultaten en bereiden ze de nieuwe analysereeks voor. Om er zeker van te zijn dat er geen fouten sluipen in de metingen, plaatst men na 10 staaltjes een blanco monster en 2 controlestalen waarvan ze de hoeveelheid aanwezige fiscale merker al kennen. Bij afwijkingen wordt er onmiddellijk ingegrepen. Hierdoor wordt de kwaliteit van alle onderzochte stalen geborgd.
Kardexopslag voor stalen van gemiddelde grootte
We zetten onze rondleiding verder naar de afdeling alcohol.

Inge heeft zich terug aangesloten bij onze rondleiding en zij vertelt:
Svern: "De Kardex is een automatisch opslagsysteem voor de reservemonsters van minerale olie. Collega Bart brengt de gegevens van de reservemonsters in de computer. De computer bepaalt in welke bak, op welke lade van welke kast de stalen mogen gestockeerd worden, omdat de software er steeds rekening mee houdt dat het gewicht over de hele machine evenwichtig verdeeld blijft. Bovendien kan deze machine zo exact bepalen waar welk monster gestockeerd is als we het later nog eens nodig zouden hebben."
Tekst: A.V.P.
Foto's: Kathleen De Backer
Opmaak: Ilse De Witte

Monsters analyseren in trekkasten met afzuiginstallatie voor de veiligheid
Reservemonsters blijven bewaard in het automatisch Kardex-opslagysteem
Onderweg ontmoetten we oud-collega Viêng, zij startte haar loopbaan bij D&A in Antwerpen
Non-food stalenkast
Speciale vaatwasmachine om de glazen stalenbuisjes en de labo-kolven te reinigen
Er zijn 6 afdelingen
10.000 monster minerale olie
Onze collega’s van het D&A-labo krijgen soms heel merkwaardige opdrachten te vervullen.
Svern: "We kregen eens de vraag of een bepaalde producent aan de zware stookolie voor schepen geen chemische afval had toegevoegd. Wellicht verwachtte die dat het schip dat wel mee zou verbranden. Op die manier moest hij geen onkosten maken om zijn chemische afval deskundig te laten afhalen. Het vermoeden bleek jammer genoeg juist te zijn."
De stalen met minerale olie waarin geen onregelmatigheden konden worden vastgesteld, worden na 1 week of 1 maand vernietigd.  Als er wel iets fout zit, slaan deze collega’s het originele monster 1 jaar op. Sinds september 2018 bewaren ze hier ook de reservemonsters, die eerder door de controlerende diensten zelf bijgehouden werden. Deze monsters blijven bewaard in de Kardex voor de tijd die nodig is om de zaak ten gronde uit te spreken en er geen bezwaar meer mogelijk is. 
"We krijgen hier af en toe ook merkwaardige monsters toe. Als er een vermoeden is van bijvoorbeeld drugs in de vloeistof dan mogen die stalen niet op de afdeling "Alcohol" worden onderzocht. Die gaan dan naar de afdeling "Onderzoek".

Zo kregen we hier een staal Duitse wijn toe, maar we werden vooraf ingelicht dat de invoerder van deze wijn ook reeds gekend was voor drugsfeiten. Het staal bleek inderdaad drugs te bevatten. Ook bij de invoer van likeur uit Zuid-Amerika vonden we cocaïne in de oplossing terug."
Monsters en aantekeningen Tarief
 
Tot slot gaan we een kijkje nemen bij de afdeling “Non-food”

Er liggen o.a. stalen van verschillende houtsoorten. Inge stopt ook even bij een stuk rubber.
.
Inge legt uit: "Dit is synthetische rubber en we onderzoeken of we die met zwavel kunnen vulkaniseren. Dit is belangrijk voor aantekening 4 op hoofdstuk 40 van het Tarief. Als het monster zich inderdaad met zwavel laat vulkaniseren, moet ook de rekbaarheid en de elasticiteit gemeten worden. Het proefstaafje moet tot driemaal zijn lengte kunnen uitgetrokken worden zonder dat het breekt en ook voldoende krimpen na te zijn uitgerekt."
Na nog een blik in de stalenkast geworpen te hebben, vroegen we ons toch af waar al die monsters terechtkomen na de analyses.
.
Afval
Na de proeven moeten de resterende producten verwijderd worden. Er zijn voor de chemische producten alleen al 10 verschillende afvalvaten. Zij worden opgehaald door de gespecialiseerde firma Renuwi.

Laboratoriumbuisjes zijn veelal van plastic en worden eenmalig gebruikt. De glazen versies worden meerdere malen gespoeld met verschillende solventen alvorens ze in de industriële vaatwasmachine belanden. Daar worden ze niet afgewassen met gewoon kraantjeswater, want dan blijft er sowieso kalk achter op de wanden en dat zou de volgende monsters contamineren.

Aan echt alles wordt hier gedacht om loepzuivere resultaten af te leveren. Een laboratorium dat zijn accreditaties meer dan waard is.

.
Is het alcohol of zijn het drugs?
Vilvoorde monsters analyseren
Inge Vinckier
Svern Hendrickx
Speciale Vaatwasmachine
Monsters analyseren in trekkasten met afzuiginstallatie voor de veiligheid
Vilvoorde verschillende staaltjes tegelijkertijd analyseren
Slechts kleine hoeveelheden vereist
Het staal links gaat sowieso al over een overtreding rode gasolie. Voor het rechtse staal is dat minder duidelijk
Reservemonsters blijven bewaard in het Kardex
Kardex opslagboxen voor stalen van een gemiddelde grootte
Onderweg ontmoeten we oud-collega Vieng
Non-food stalenkast