Illegaal gekapt hout mag Europa niet in!

13 miljoen hectare bos verliest onze aarde per jaar! De schade die hierdoor wordt aangebracht aan de natuur, mens en dier is onoverzichtelijk. Azië, Afrika, Rusland, Canada en Zuid-Amerika zijn de landen waar het meeste illegale, gekapte hout vandaan komt. Over de hele wereld trekken overheden, ook de EU, aan de noodrem en proberen de handel in hout te reglementeren. Alsnog is België binnen Europa de 6de grootste importeur van illegaal gekapt hout.

Verantwoordelijkheid opnemen

Het Europees Parlement nam haar verantwoordelijkheid en schreef 2 Europese Verordeningen uit om de invoer van illegaal hout in Europa te regelen: de EUTR en de FLEGT

Samen met de Federale Milieu Inspectie (FOD Volksgezondheid) is onze administratie belast met het toezicht op het nauwkeurig naleven van deze verordeningen. Daarnaast kijken onze collega’s er nauwkeurig op toe dat ook de CITES-wetgeving wordt nageleefd.

Brenda: “Europa legt de 2 Europese Verordeningen op aan die landen waar de ontbossing gigantisch is, maar die samenwerking verloopt niet vlot. Heel jammer, maar begrijpelijk dat de landbouwers daar de schouders ophalen en toch het bos kappen om er een palmplantage op te zetten om in hun onderhoud te voorzien. Er moet echter wel iets gebeuren! Naast de kleine boer is er ook de houtmaffia die aan de verkoop van illegaal gekapt hout grof geld verdient.”

 

De illegaliteit start al in het land van oorsprong

Brenda: “De illegale houtkap start al bij het opmaken van de kapconcessies. Een perceel bos waar bomen legaal kunnen gekapt worden, bakent men af. Vervolgens inventariseert men de hoeveelheid bomen die erin staan en van welke soort die zijn. Ook de omvang van elke boom wordt opgemeten.

We ondervinden dat er dan al gegoocheld wordt met cijfers. Een boompje met een diameter van 50 cm wordt, bijvoorbeeld, geacteerd als een boom met een diameter van 1,5 meter. Op die manier creëren ze al een marge om te frauderen. Het hout dat ingevoerd wordt, is dan een mengeling van legaal gekapt hout volgens de kapconcessie en hout dat illegaal ontgonnen is in het perceel ernaast.

In die landen waar het illegale gekapte hout haar oorsprong vindt, is corruptie alom vertegenwoordigd wat het onderzoek van hier uit zeker bemoeilijkt. Wat me naadloos bij de EUTR-wetgeving brengt.”

 

De European Timber Regulation

Brenda:Deze EUTR trad voor alle EU- lidstaten in werking in 2013. Ze verbiedt dat illegaal gekapt hout, van stam tot afgewerkt product, in het vrij verkeer wordt gebracht in Europa. De marktdeelnemer, meestal de invoerder, wordt verantwoordelijk gesteld om zich te houden aan de due dilligence, een soort traceersysteem. Dit houdt 3 luiken in:

De marktdeelnemer moet over de hele keten informatieverstrekken en vergunningen kunnen voorleggen. Aan de hand van die informatie moet hij een risicoanalyse opstellen en tot slot is hij verplicht alles in het werk stellen om de mogelijke risico’s af te dekken.

 

Grote houtimporteurs gaan ter plekke kijken om de informatie te verzamelen, anderen nemen consultbedrijven in de hand. Het zijn echter vaak kleine, occasionele meubelimporteurs die geen weet hebben van de ‘due-diligence’-eisen. Zij hebben bijvoorbeeld op een beurs in Singapore een mooi, bewerkte kast en wat bijzettafeltjes gekocht maar op het moment dat ze de goederen in het vrij verkeer willen brengen, kunnen ze de verplichte vergunningen of informatie niet aan ons voorleggen.”

 

 

Enkel invoer stoppen en pv opmaken

In dat geval voldoet de importeur niet aan de wet op de productnormen en schorten wij de vrijgave van de goederen op. We nemen ze dus niet in beslag! Samen met het opstellen van een pv zijn dit de enige twee maatregelen die wij als douaniers kunnen treffen. Uiteraard geven we deze mensen wel een fatsoenlijke uitleg over het hoe en waarom, in de hoop dat zij in de toekomst de invoer van hun meubels correct voorbereiden.

Ons proces-verbaal gaat vervolgens naar het Parket, die beslist of ze de marktdeelnemer strafrechtelijk vervolgen. Ze kunnen er ook voor kiezen om de zaak te seponeren. In dat geval wordt het dossier bestuurlijk (administratief) afgehandeld door de Federale Milieu Inspectie (FOD Volksgezondheid). Na hun onderzoek kan het dossier afgehandeld worden met slechts een waarschuwing voor de marktdeelnemer of het innen van een opgelegde boete en/ of de inbeslagname van de goederen.

Ook wij moeten wachten op de beslissing van de Federale Milieu Inspectie om een definitieve bestemming aan de goederen te kunnen geven.”

FLEGT

De Forest Law Enforcement Governance en Trade (FLEGT) is ook in 2003 opgestart.

Brenda: “In het kader van de FLEGT-verordening is het de bedoeling dat de landen die hout uitvoeren vrijwillig een partnerschapsakkoord sluiten met de EU. Voorlopig is Indonesië het enige land waar dit akkoord is geïmplementeerd.”

Indonesië, het land van uitvoer, staat in voor alle verplichte controles op de toeleveringsketen tot op het moment van de uitvoer. Wanneer alles in orde is, leveren zij een FLEGT-uitvoervergunning af.

Het is onze taak om dit FLEGT-certificaat te vergelijken met de goederen die aangeboden worden.

 

Brenda: “ Wij stellen soms vast dat de hoeveelheid niet klopt. Het is echter geen sinecure om bijv. het aantal kuub hout van meubels te bepalen. Je kan het meubel wegen, maar het gewicht aan metalen (sloten, scharnieren enz.) die erin verwerkt zitten, moeten daar al afgetrokken worden, samen met het verpakkingsmateriaal dat er vaak rond zit.

Soms klopt het soort hout niet. Gelukkig zien we vaak al aan de omschrijving op de paklijst dat het over een ander soort hout gaat. Soms is het veel ingewikkelder, maar dan kunnen we altijd terecht bij onze collega’s van het Laboratorium van Douane en Accijnzen die het hout voor ons analyseren.”

Gaat de vergelijking tussen de beschrijving op de aangifte met het aangeboden hout niet op, dan maakt de douane een proces-verbaal op dat naar het Parket wordt gestuurd. Die maken dan binnen de 3 maanden de beslissing of de zaak geseponeerd wordt of overgemaakt aan de Federale Milieu Inspectie. Die op haar beurt de zaak afhandelt zoals bij een overtreding tegen de EUTR-verordening.

 

CITES - vergunning heeft voorrang

Brenda: “Het is onze standaardprocedure dat we bij een FLEGT- of EUTR- controle automatisch nakijken of er geen sprake is over een houtsoort die op de CITES-lijsten voorkomt. Als men dit legaal wil invoeren, moet men een CITES-vergunning kunnen voorleggen anders nemen wij die goederen in beslag. Ze worden vervolgens wel overgedragen aan de Federale Milieu Inspectie. Ook hier gaat ons proces-verbaal naar het Parket.

Uiteraard zijn de analyses van het laboratorium, die moeten bepalen over welk soort hout het gaat, in deze materie cruciaal.”

 

Het FSC-keurmerk

Bij controle kijken onze collega’s ook meteen na of het FSC-label op het hout voorkomt. Wanneer bedrijven dit label hanteren, vindt het hout zijn oorsprong in duurzaam beheerde bossen of recyclage.

Omdat het FSC-label moet voldoen aan zeer strenge eisen, aanvaarden milieuorganisaties zoals WWF, Greenpeace maar ook overheidsinstanties dit keurmerk.  

 

 

Up-to-date blijven

Brenda: “Om zoveel mogelijk kennis te vergaren over deze materie kunnen we rekenen op de collega’s op het terrein en de dienst Niet-fiscale Wetgeving. Er is ook een nauwe samenwerking met buitenlandse collega’s, zeker met onze Noorderburen. Daarnaast lezen wij ook de diverse rapporten en studieresultaten die verschijnen op het Internet, zoals die van Greenpeace en het WWF.

De gevolgen van de ontbossing op aarde ligt ons nauw aan het hart!”

 

Brenda wilde zeker van deze gelegenheid gebruik maken om het team van Inge Vinckier van het Laboratorium van Douane en Accijnzen te Vilvoorde van harte te danken voor het uitstekend werk dat zij leveren bij het analyseren van de verschillende houtmonsters die ze hen toesturen.

Trouwens in het wetenschappelijk tijdschrift EOS van 21 april 2021, vertelt Inge in een interessant artikel met de titel ‘Trajectcontrole van boom tot barbecue’ geschreven door Ilse Boeren, hoe zij en haar team zich inzetten om te voorkomen dat Europa producten vervaardigd uit illegaal hout, invoert. Daarin lazen we onder meer dat Inge samen met 2 andere collega’s een gespecialiseerde opleiding volgden in houtanatomie.

Brenda: ‘Het is ongelooflijk hoe grondig maar ook voorzichtig Inge en haar team te werk gaan. Als we ze een beeldje of een kast toesturen om de houtsoort ervan te onderzoeken, zullen ze altijd stalen nemen op een plaats waar de schade het minst zichtbaar is.

Inge: “Om het soort hout van het product te bepalen, moeten we de weefselstructuur onderzoeken. We snijden vervolgens dunne plakjes hout weg met de scalpel. Elk plakje gaat onder de microscoop. We gaan de kenmerken na van elk stukje hout en schrijven per kenmerk A voor Afwezig en P voor present. Op die manier kunnen we een “streepjescode” vaststellen, die we kunnen vergelijken met de codes opgeslagen in gespecialiseerde databanken. Blijkt dat het product uit verschillende houtsoorten vervaardigd is, dan moeten die één voor één op dezelfde manier onderzocht worden.”

Bij twijfel door het labo gaat het monster voor expertise naar het museum voor Midden-Afrika in Tervuren die een eigen houtlabo hebben met 82.000 referentiemonsters van 13.000 houtsoorten.

 

De samenwerking met het Labo is cruciaal

Alliantie België / Nederland tegen houtmaffia: 1-0

In samenwerking met de Nederlandse politie en de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit, heeft de Belgische douane een recordhoeveelheid hout in beslag genomen. Het gaat om ongeveer 40 vrachtwagens met azobé-hout.

De partij werd onmiddellijk overgedragen aan de Nederlandse autoriteiten. De Nederlandse politie voerde al een tijdje onderzoek naar mogelijk illegaal gekapt hout uit Afrika dat via de haven van Antwerpen werd ingevoerd door een Nederlandse importeur. Toen het onderzoek vast kwam te zitten werd de hulp ingeroepen van de Belgische douanediensten, meer specifiek de opsporingsdiensten te Antwerpen, die prompt reageerden door te starten met de controle op de correcte toepassing van de EUTR. Daar ging de importeur volledig de mist in en zo kwam het onderzoek in een stroomversnelling terecht.

In een mum van tijd kon de Nederlandse politie het onderzoek verder afronden en via de Belgische douane werd overgegaan tot de inbeslagneming van de betrokken goederen.
Een sterk staaltje van internationale samenwerking met een mooi resultaat!


Met deze actie haalden we ook de Nederlandse pers, die de Belgische douane jammer genoeg verwarde met de politiediensten. Toch laten we jullie graag even meelezen:


▶ AD.nl

▶ Nieuws op Beeld

Bron: EOS - wetenschappelijk artikel april 2021 (voorbeeld vanaf pagina 38) - ‘Trajectcontrole van boom tot barbecue’ – Ilse Boeren + Houtinfodatabase.nl + Richtlijn met referentie: D.M.G.C. 276.675

Tekst: Brenda, Inge en Anne   •   Foto hout achtergrond: Lukáš Jančička via Pixabay.com

Pixabay Free Images

Bron: Pixabay
Bron: Pixabay