Kilo's gedroogde vis
Een van de kwaststaartstekelvarkens
HALT!
aan
de BUSHMEAT
Passagiers van een Afrikaanse vlucht arriveren heel vroeg in de morgen op de luchthaven van Zaventem. Onze collega’s van het Passagiersteam staan hen op te wachten om de bagage te controleren. Ze hebben alvast rubberen handschoenen aangetrokken, mondmaskers omgebonden en plastic vaten in de aanslag gezet. Het is ongelooflijk wat onze collega's, al of niet verpakt, tijdens dergelijke controles terugvinden tussen de kleding: gedroogd vlees van niet nader te bepalen origine, druipende zakken met vissenstaarten en frigoboxen vol met ontdooide groentebereidingen. Appetijtelijk ziet het er meestal niet uit en de begeleidende geuren zijn in sommige gevallen ronduit vies.
 
Vanwaar die controle?

Reizigers mogen uit Afrika geen vlees- of zuivelproducten meebrengen naar ons land. Er is wel een uitzondering op honing onder bepaalde voorwaarden. De reizigers zijn perfect op de hoogte, want ook in de luchthavens van vertrek hangen duidelijke posters, maar ze proberen het toch...

Philippe: “Er zijn bepaalde restricties betreffende de invoer van voeding via de persoonlijke bagage. Zo mag u 20 kg vis meebrengen voor persoonlijk gebruik. Indien u een grotere hoeveelheid vis bij hebt, wordt alle vis door de douane tegengehouden voor vernietiging.
Daarnaast zijn er ook invoerbeperkingen voor groenten en fruit. Indien u die wilt invoeren, moet u beschikken over een fytosanitair certificaat.”

Onze collega’s worden bijgestaan door medewerkers van de FAVV (Federaal Agentschap voor de veiligheid van de voedselketen), die controleren of de meegebrachte toegelaten voeding geen gevaar oplevert voor onze gezondheid. Zo worden naast het vlees of de zuivel de slecht geconserveerde vis en de ontdooide groenten - vaak onder luid protest - in de plastic vaten gekieperd. Dankzij de koelbloedigheid van onze mensen escaleert het niet, maar af en toe moeten onze collega’s van de Bewakingsdienst, die ondersteuning bieden bij acties en potentieel gevaarlijke situaties, wel tussenbeide komen.

De septoboxen met de inbeslaggenomen goederen (voeding, planten, dierlijke resten) worden door Waste Management van Brussels Airport gedurende zeer korte tijd bewaard in een koelruimte totdat het wordt opgehaald door een erkende firma voor de verwerking van gevaarlijk dierlijk afval. Daar wordt het vernietigd door verbranding. De luchthaven is hiervoor verantwoordelijk en betaalt de rekening.
Internationale actie ‘Thunder’

Jaarlijks nemen onze collega’s op de luchthaven van Zaventem ook deel aan de internationale actie ‘Thunder’ onder leiding van de Werelddouaneorganisatie (WDO) en Interpol. Met deze actie wil men de illegale handel en criminaliteit van wilde en/of bedreigde plant- en diersoorten bestrijden, maar ook de stroperij en de wildoogst.
Gedurende vier dagen werden er 20 vluchten uit Afrika of Azië onder de loep genomen. Onze collega’s werkten nauw samen met de Cel CITES van de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu. Naast de ambtenaren van de Douane en van de Cel CITES waren ook steeds wetenschappers van het wetenschappelijk comité CITES aanwezig.



Wat heeft de actie ‘Thunder’ in Zaventem opgebracht?

In totaal heeft men na controle bij 72 passagiers goederen in beslag moeten nemen. Zo troffen onze collega’s op de eerste actiedag bij 24 passagiers al een totaal aan van 566,92 kg dat niet meer te consumeren viel, maar dat was nog niet alles. Ze stelden bij 2 Afrikaanse reizigers ook een inbreuk vast tegen de CITES-reglementering. De ene droeg in zijn bagage een dode aap mee die met uitsterven bedreigd is in Afrika. De andere passagier bracht 3 kg krokodillenvlees het land in.

Op de derde dag werden 14 passagiers staande gehouden. In de bagage vonden onze collega’s in totaal 344,66 kg (!) bedorven dierlijke en plantaardige goederen, waaronder 159,46 kg vis, 130 kg vis gemengd met groenten, 4,7 kg insecten en 14 kg honing e.a.
En toch was er ook een reiziger die spontaan 10.000 euro cashgeld kwam aangeven.

Op de laatste dag moesten 24 passagiers opnieuw kilo's bedorven goederen afstaan, maar bij 3 mensen hebben ze ook 52 stuks geneesmiddelen (flesjes, tubes en potten) in beslag genomen en bij 4 anderen trof het Passagiersteam 224 stuks cosmetica aan die niet in regel zijn met de gezondheidsvereisten. Zo weten we al langer dat er op Afrikaanse vluchten vaak reizigers zijn die verschillende potten crèmes in hun bagage meedragen als middel om de huid lichter te maken. Deze producten bevatten echter ingrediënten die kankerverwekkend zijn.
Phllippe: “Gedurende die 4 dagen kon het Passagiersteam in totaal 3 kg krokodillenvlees, 3 dode stekelvarkens, 2 niet levende apen, 1.287 kg andere producten van dierlijke oorsprong en 538,97 kg producten van plantaardige oorsprong in beslag nemen, naast de cosmeticaproducten en de geneesmiddelen.”


Tim en Pieter, wat hebben jullie  in beslag genomen?


Tim: “Ik vond in de bagage van een passagier komende van Kameroen een gerookte aap, ingepakt in krantenpapier, die om en bij de 2,9 kg woog. Naast de aap had de heer ook nog 3 kwaststaartstekelvarkens, maar die staan niet vermeld op de CITES-bijlagen.”

Pieter: “De andere aap is een vaststelling van mij van een paar weken eerder. Die werd niet gevonden tijdens een controleactie. Maar omdat deze ontdekt werd binnen de periode van de internationale operatie 'Thunder', werd deze vangst opgenomen in de Belgische statistieken.”

Diezelfde dag werd er door de collega’s Nico en Kevin ook 3 kg krokodillenvlees aangetroffen in de bagage van een reiziger uit Congo.
Een van de kwaststaartstekelvarkens
Kilo's gedroogde vis
Bushmeat is vlees van wilde (veelal beschermde) dieren uit het Afrikaanse regenwoud zoals bijvoorbeeld apen (gorilla’s en chimpansees), egels, vleermuizen en reptielen als schildpadden en slangensoorten.

Afrikanen eten in eigen land gemakkelijker aap of een antilope omdat dit wild vlees goedkoper is dan gekweekte koeien of varkens. Eenmaal hier is het voor hen, maar ook voor Belgen, een delicatesse. Sommige Afrikanen gebruiken het ook als medicijn. Zij vinden dat ze er sterker en gezonder van worden. Toegegeven, er zitten meer proteïnen en voedingsstoffen in dan in het vlees dat hier normaal bij de slager ligt.



Welke gevolgen had jullie vaststelling voor die passagiers?

Tim: “Het vlees wordt in beslag genomen en vernietigd. Er werd een proces-verbaal opgesteld. In dit geval een pv-CITES omdat het specifiek over bedreigde diersoorten ging. Zij moesten een boete betalen van 2.500 euro.

Bij een CITES-overtreding is het volgende steeds van toepassing wat onze vaststellingen betreft:
Overtredingen worden bestraft op grond van artikel 5 van de wet van 28 juli 1981 met een gevangenisstraf van zes maand tot vijf jaar en met een boete van 26 euro tot 50.000 euro of met één van deze straffen afzonderlijk.

Ik kan echter geen uitspraak doen over de exacte beslissingen per case van de rechtbank.”




Verhandelen van Bushmeat moet aan banden gelegd worden


Omwille van gezondheidsredenen: naast het feit dat vlees dikwijls bedorven is, kunnen er ook ziektes overgedragen worden van dier op mens, zoals apenpokken en virale infecties.
Illegale handel in wilde dieren is – na drugs, wapens en mensen – de meest lucratieve misdaadsector ter wereld. Daarnaast vormt het verhandelen van levende en gedode wilde dieren één van de grootste gevaren voor de biodiversiteit in de tropen.



Welke diensten van onze AAD&A op Zaventem houden zich bezig met deze controles?

Tim: “Het Passagiersteam begeleid door het Bewakingsteam, het GAD-team tijdens hun opsporingstaken, maar ook vrachtzendingen worden gecontroleerd door de deskundigen van het Cargo-team."
N.v.d.r. Met dank aan Philippe, Kaat, Tim en Pieter van het Passagiersteam voor de hulp bij deze reportage. Dikke proficiat trouwens aan alle teamleden voor de goede resultaten die jullie neerzetten.
Tot slot een anekdote misschien?

Tim: “Eerder dit jaar hebben we met het Passagiersteam ook al een levend Moors landschilpadje gevonden in de handbagage (!) van een reizigster uit Marokko. Het diertje werd overgebracht naar het Natuurhulpcentrum te Opglabbeek."




Controles zijn dus echt niet overbodig.
Een levend Moors landschilpadje gevonden in de handbagage
28.01.2021   •   Tekst: Tim, Philippe, Pieter en Anne   •   Foto's: Tim en Philippe