CBD-shops krijgen douaniers over de vloer
Bekende koppen zoals Ian Thomas halen het nieuws wanneer hun pas geopende "wietwinkel" onmiddellijk politie en douane over de vloer krijgen voor controles op de te koop aangeboden cannabisproducten. Wat onderzoekt de douane en waarom? Wij spraken hierover met collega Patrick Jodlowski, tewerkgesteld als adviseur a.i. op de luchthaven van Zaventem.
Welke producten worden in dergelijke zaken aangeboden?

Er worden hier producten op basis van cannabisplanten die CBD en THC bevatten op de markt gebracht. Sommigen worden gerookt, anderen worden aangeboden als voedingsmiddel, schoonheidsproduct, oliën en dergelijke.
Zijn dergelijke producten dan niet door de wet verboden?

We moeten hier allereerst een onderscheid maken tussen de cannabisproducten met een THC-gehalte van meer dan 0,2% die vanwege wettelijke bepalingen verboden zijn en deze met een THC-gehalte gelijk aan of lager dan 0,2%, die in se niet verboden zijn. Zij kunnen echter wel een inbreuk uitmaken op de reglementering in verband met de productveiligheid of de volksgezondheid.
Je leest in artikels dat sommige mensen deze producten willen gebruiken als geneesmiddel. Hebben deze producten op basis van cannabis daadwerkelijk een geneeskundige kracht?

Wat betreft de geneeskundige kracht van dergelijke producten kan ik me moeilijk uitspreken. In de pers heb ik artikels gelezen die beweren dat zulke producten wel degelijk werken, evenals artikels waarin het omgekeerde beweerd wordt. Ik denk dat er op dat gebied nog meer wetenschappelijk onderzoek dient te gebeuren om tot een consensus te komen. Zoals ook te vinden op de site van het Nederlandse Cannabis Bureau: cannabisbureau.nl.
Over medicinale cannabis staat er geschreven: "Er zijn op dit moment nog weinig gegevens van grootschalig klinisch onderzoek beschikbaar. Wel zijn er gegevens over de werkzaamheid bekend die berusten op grotendeels kleinschalige maar veelbelovende onderzoeken en op ervaringen van individuele artsen en patiënten. Een arts schrijft medicinale cannabis alleen voor als de gangbare behandelingen en geregistreerde geneesmiddelen niet voldoende helpen of te veel bijwerkingen geven."

Over CBD wordt er geschreven: "Onderzoek toont aan dat CBD ontstekingsremmend, zenuwbeschermend, anti-epileptisch en spierontspannend kan werken. Lopend klinisch onderzoek naar de werkingen van CBD gebeurt onder andere in de psychiatrie, de oncologie en de neurologie en moet de kennis over de therapeutische effecten van CBD verder verbreden (bron: cannabis-med.org)."
Mogen deze producten omwille van geneeskundige redenen dan wel verkocht en gebruikt worden in België?

Wanneer er aan een product therapeutische claims wordt toegekend, zoals dat het geval is bij bepaald cannabis- en CBD-producten, dan moet daarvoor een vergunning van het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) voorhanden zijn om die in de handel te brengen. Het FAGG heeft in deze nog geen vergunningen afgeleverd, dus deze producten mogen niet op de markt gebracht worden. De douane heeft hier een stopfunctie en contacteert het FAGG wanneer zulke producten ter gelegenheid van een controle worden ontdekt.
Er worden ook rookproducten op basis van planten die CBD en een bepaald gehalte aan THC bevatten op de markt gebracht. Wanneer spreken we in dit geval over "andere soorten rooktabak"?

In het geval het gaat om cannabis met een THC-gehalte van 0,2% of minder, dan valt deze onder de categorie 'andere soorten rooktabak'. Deze volgen de accijnswetgeving en moeten voldoen aan alle voorschriften die daarin voorzien zijn.

Daarnaast moeten deze producten conformeren aan de bepalingen opgenomen in het KB van 5 februari 2016 betreffende het fabriceren en het in de handel brengen van tabaksproducten. Deze legt op dat er een gezondheidswaarschuwing op de verpakking moet worden vermeld.
Treffen jullie dergelijke producten ook aan op de luchthaven van Zaventem?

Ja, we doen vaststellingen van dit soort producten in post- en koerierzendingen. Elke dag worden er ettelijke honderden postpakketten nagekeken. En we merken toch dat er bijna dagelijks vaststellingen op dat gebied zijn.
Hoe gaan jullie tewerk?

Bij een vermoeden van een zending cannabis wordt er steeds een veldtest gebruikt inzake THC. Levert deze een positief resultaat af wat betreft de aanwezigheid van THC, dan wordt een staal opgestuurd naar het Laboratorium van Douane en Accijnzen om te bepalen of er meer dan 0,2% THC aanwezig is in de zending.

Is het een THC-gehalte van meer dan 0,2%, dan wordt de zending in beslag genomen.

Wanneer het een CBD-olie of producten op basis van CBD of waarin THC zit betreft, zal er op steekproefsgewijze basis een staal naar het labo worden verzonden. Ook hier wordt de zending in beslag genomen wanneer het een THC-gehalte boven de 0,2% betreft.

Als het echter gaat om een THC-gehalte van 0,2% of minder, dan wordt de zending gestopt en wordt de toezichthoudende marktautoriteit gecontacteerd (FOD Economie, Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen, FAGG, Volksgezondheid, ...) Die controleert de zending en moet vaststellen of deze op de markt gebracht mag worden.
Merken jullie een stijging in de aanvoer? Gaat het dan om grote hoeveelheden?

Sinds begin dit jaar (2019) merken we een aanzienlijke stijging van dit soort producten, vooral door de ruchtbaarheid die er wordt gegeven in de media aan de zogezegde heilzame kracht. Het zijn vooral zendingen afkomstig uit Zwitserland, Verenigde Staten van Amerika of Canada. Dit kan gaan van 100 gram tot 20 kilogram.

Op cargo hebben we tot hiertoe nog niet zulke grote hoeveelheid aangetroffen. We hebben wel onlangs een zending van 70 kg cannabis aangetroffen, maar die zat boven de 0,2% THC gehalte. Deze zending werd overgedragen aan de Opsporingsdiensten.
Indien jullie een overtreding vaststellen, hoe wordt die dan verder afgehandeld?

Wanneer het een product betreft met meer dan 0,2% THC-gehalte, dan wordt het in beslag genomen en hiervoor een PV inzake verdovende middelen opgesteld voor het parket. Het is het parket en de gerechtelijke politie die hiermee verder gaan.
Wanneer het gaat om overtreding waar wij onze stopfunctie uitoefenen, dan is het de toezichthoudende marktautoriteit  die verder gaat met de vervolging en de inbeslagname.
N.v.d.r.: Met oprechte dank aan de collega's Patrick Jodlowski en Paul Haelterman
Opmaak: Ilse De Witte
Foto's: pixabay.com